Trauma kan worden gedefinieerd als elke onopgeloste reactie van het autonome zenuwstelsel.
‘Het gaat om de reactie van het zenuwstelsel op een gebeurtenis, niet de gebeurtenis zelf.’
Hierin kunnen we onderscheid maken tussen shocktrauma, ontwikkelingstrauma en complex trauma. Shocktrauma is het gevolg van een plotselinge schokkende gebeurtenis. Ontwikkelingstrauma ontstaat wanneer een kind lange tijd stress, onveiligheid of tekort aan steun ervaart, terwijl het brein en lichaam nog in ontwikkeling zijn. Complex trauma is een combinatie van deze twee.
Hoogsensitieve kinderen zijn gevoeliger voor trauma omdat hun zenuwstelsel gevoeliger is. Gebeurtenissen worden dieper verwerkt, het lichaam reageert vaak sterker en herinneringen worden emotioneel geladen opgeslagen. De mate van steun, veiligheid en coregulatie is essentieel tijdens en na de gebeurtenis.
Ontwikkelingstrauma kan eerder ontstaan omdat een onveilige omgeving een diepere imprint heeft. Wanneer er geen steun is leert het zenuwstelsel sneller “het is onveilig”. Gevoeligheid wordt dan een overlevingsstrategie. Niet de sensitiviteit is het probleem maar het gebrek aan afstemming.
De kern van trauma is dat het het autonome zenuwstelsel ontregelt, wat directe gevolgen heeft voor de Sensorische Informatieverwerking. De zintuigen geven het lichaam voortdurend informatie over wat er gebeurt. Met die informatie kan het autonome zenuwstelsel automatisch bijsturen, zodat alles in evenwicht blijft.
Je lichaam voelt van alles (geluid, aanraking, beweging, spanning, ademhaling, hartslag). Die signalen gaan naar het brein en het autonome zenuwstelsel beslist dan automatisch: moet ik rustig worden of moet ik in actie komen? Dit gebeurt zonder dat je hoeft na te denken.
Als het autonome zenuwstelsel ontregeld is, worden prikkels sneller als te veel ervaren. Soms doet het lichaam juist het tegenovergestelde: je voelt weinig, je bent wat “afwezig” of verdoofd.
Een ontregeld autonoom zenuwstelsel vervormt dus hoe prikkels worden waargenomen, gefilterd en geïnterpreteerd. Dit kan resulteren in:
- Overactivatie → sensorische overgevoeligheid
Bij trauma blijft het lichaam vaak hangen in sympathische activatie (vecht/vlucht) wat gevolgen heeft voor de zintuigen. Geluiden lijken harder, licht voelt feller, geuren worden sneller als gevaar herkend, aanraking en beweging kunnen bedreigend voelen. Het zenuwstelsel staat continu op alarmstand waardoor onschuldige prikkels als dreiging worden geïnterpreteerd.
- Onderactivatie → sensorische ondergevoeligheid
Bij langdurig trauma kan het systeem ook in dorsale vagale toestand (bevriezen/afsluiten) gaan. Gevolgen zijn dan afgevlakte waarneming, minder pijngevoel, verminderd lichaamsbesef en/of “wazig” of “ver weg” voelen. Het brein dempt prikkels als beschermingsmechanisme.
- Verstoorde filtering/ discriminatie
Normaal filteren de hersenen irrelevante prikkels. Na trauma werkt de filter slechter waardoor er teveel informatie tegelijk binnenkomt. Je raakt hierdoor snel overprikkeld en kunt moeite hebben met de concentratie. Dit noemen ze sensorische overload.
Verschil tussen shock trauma en ontwikkelingstrauma op het autonome zenuwstelsel:
Shocktrauma | Ontwikkelingstrauma |
Acute verstoring | Structurele herprogrammering |
“Voor en na” | Geen veilige baseline |
Kan integreren | Zit verweven in identiteit |
Vaak specifieke triggers | Triggers overal |
Middels Energetische Therapie kan het proces van emotionele heling in gang gezet worden om trauma te verwerken. Dit verloopt altijd in bepaalde fases waarbij emoties naar de oppervlakte komen en het zenuwstelsel de opgeslagen spanning loslaat. Voor zover mogelijk ruim ik energetisch op wat verwerkt is zodat dit proces sneller verloopt, maar er zullen altijd stukken doorvoeld moeten worden waardoor klachten tijdelijk erger worden. Dit is normaal en onontkoombaar als je werkelijk iets wilt oplossen.
Het proces van emotionele heling is in werkelijkheid een cyclisch proces, waarbij je terugkerende stukken met een steeds groter bewustzijn kunt zien tot het voltooid is.
